တၢ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါ ဒီကရူၢ်လၢခရံာ်အပူၤ
လၢ ဝ့ၢ် နယူယီးန့ၣ် ပှၤစးထီၣ်တ့ဝဲဒၣ် ဘရိးကလ့(န) အတိၤ (Brooklyn Bridge), ဖဲ ၁၈၆၉ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ် စးထီၣ်ဝံၤတယံာ်ဘၣ်, ၦၤဘှီတၢ်အခိၣ်သ့ၣ် ဝါရှ့ၣ်တၢၣ် ရိဘလ့(န) (Washington Roebling) အိၣ်တမုာ်ဆိးက့ နးနးကလဲာ်အဃိ, အမါ အဲမလံၣ် (Emily) ဘၣ်နုၢ်လီၤမၤစၢၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. အဲမလံၣ် ဃုမၤလိနၢ်ပၢၢ် အတၢ်တိာ်ကျဲၤတဖၣ်, ကွၢ်ထံက့ၤ တၢ်ပာ်ဖျါတဖၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲး, ဒီးနဲၣ်လီၤဝဲဒၣ် ရိဘလ့(န) အၦၤမၤစၢၤဆီၣ်ထွဲတၢ်ဖိတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢကျိၤကျဲအကလုာ်ကလုာ်အပူၤန့ၣ် အဲမလံၣ် မၤစၢၤဆီၣ်ထွဲအဝၤ, ဒီးဖဲ ၁၈၈၃ နံၣ်, တၢ်အိးထီၣ်တိၤအမူး, လၢပှၤလဲၤခီတိၤအကတီၢ်န့ၣ် ဒိးဘၣ်ဝဲဒၣ် လ့ၣ်ကဟၣ်အဆိကတၢၢ်တခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ရိဘလ့(န) စံးပတြၢၤ အမါအဲမလံၣ် "အတၤလၣ် လၢအလီၤကမၢကမၣ်နီၢ်နီၢ်," ဒီး "အတၢ်သ့ၣ်ညါ တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးတၢ်တိာ်ကျဲၤတဖၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲး" အဃိန့ၣ်လီၤ.
ကရူၢ်ဒီတဖု အတၢ်ထဲးဂံၢ်ထဲးဘါဒ်သိးအံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဃံတၢ်လၤ, ဒီးလၢပသးသမူအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်အဂီၢ်, မ့ၢ်တၢ်ခူသူၣ်တမံၤလၢ အိၣ်ဒီးအခီပညီ အဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ.…
တၢ်အိၣ်ဝဲဆိးဝဲလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူးအပူၤ
စံၣ်အဲးလူဝံး (C.S.Lewis) ကွဲးဝဲဒၣ် အလံာ် (Out of the Silent Planet) အပူၤန့ၣ်, ၦၤတဂၤ စံးကတိၤဝဲဒၣ်လၢ "တၢ်သးမုာ်သးခုလၢ အဘၣ်တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤအီၤတမံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်သးမုာ်သးခု အလၢအပှဲၤ" န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကတိၤတထံၣ်အံၤ အဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါထီၣ် ၦၤတဂၤ သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤခါလၢအပူၤကွံာ်, အသးသမူအတၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ် လၢအအဲၣ်ဘၣ်ဝဲ, ဒီးတသးပ့ၤနီၣ်ဝဲဒၣ်တမံၤမံၤ, ဒီးမုာ်လၤသးခုဝဲအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပလဲၤဟးထီၣ်ကစၢၢ် အတၢ်လဲၤကျဲန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ် တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲအဃံအလၤတဖၣ်လၢ အထုးန့ၢ်သူၣ်န့ၢ်သး, (မ့) ၦၤလၢပအဲၣ်ဘၣ်အီၤတဂၤန့ၣ် ပလဲၤခီဖျိနီၤဟ့ၣ်လိာ်သးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်လၢ အကါဒိၣ်တမံၤမံၤအကတီၢ်ဖိန့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲ ပတၢ်သးခုအခီၣ်ထံးတပတီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံ, ဖဲပဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်အကတီၢ် ဒ်သိးအံၤတဖၣ် (ဒီးလၢအလီၤဂာ်ဒီးအီၤတဖၣ်) န့ၣ် ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်တၢ်သးခုလၢ ပလဲၤခီဖျိဘၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်, ကမ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအဂၤတမံၤလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ၡူး နဲၣ်လီၤ အပျဲၢ်အဘီၣ်တဖၣ်လၢ ကညီနုၢ်အီၣ်အီသကိးတၢ်, ဒီးပကိးအီၤလၢ ကစၢ်ခရံာ် အဟါတၢ်အီၣ်န့ၣ်လီၤ. မုၢ်တနၤ, ဖဲ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး တချုးဟ့ၣ်လီၤအသးသမူန့ၣ် ဟံးန့ၢ်သကိး ဘူၣ်လဲၤကပာ်…
